جوش يا آكنه(ACNE)

آكنه(ACNE)

جوش صورت يا آكنه يكي از بيماريهاي بسيار شايع پوستي ميباشد كه به جز موارد خاص، اكثر مواقع پس از بلوغ ايجاد ميگردد.
استعداد ژنتيكي،نقش اصلي را در ابتلا به جوش بازي مي كند و شرايط محيطي اكثرا ميتوانند سبب شدت و ضعف آكنه شوند.
معمولا اولين مراحل ايجاد جوش به شكل بروز كومدون ها ميباشد. كومدون ها به دودسته ميكروكومدون( كه با چشم ديده نمي شوند) و ماكروكومدون( كه با چشم غير مسلح قابل رويتند)، تقسيم ميشوند.اين ماكروكومدونها به شكل  برجستگيهاي كوچك پوستي بروز كرده كه دسته اي از آنها به رنگ سفيد( كومدون سر سفيد) و گروه ديگر به رنگ سياه( كومدون سرسياه) قابل مشاهده هستند. معمولا كومدونها را مي توان به راحتي با فشار ناخن تخليه نمود ولي اين كارسبب درمان كومدونها نميشود، چراكه به دليل باقيماندن غده مولد آنها، مجددا دو هفته بعد پر خواهند شد.
با اضافه شدن ميكروبي با نام اختصاري P.acnes  به كومدونها، مرحله بعدي آكنه كه همان مرحله آكنه التهابي است آغاز ميشود. اين مرحله به شكل برجستگيهاي كوچك يا بزرگ قرمز رنگ با يا بدون چرك سفيد رنگ روي آن ميباشد. گاهي مرحله التهابي به همراه سفت شدن واضح پوست زير برجستگيها ميباشد كه در لمس، به شكل يك توده سفت خود را نشان ميدهد كه به اين حالت، ندول گفته مي شود. در حالات شديدتر، در لمس حالتي مانند تجمع مايع در زير ضايعات وجود دارد كه به آن، مرحله كيستي گويند. لازم به ذكر است مراحل ندولي و كيستي بيشتر در مراحل شديد مشاهده ميشوند.
گاهي با اقدامات زيبايي كه در آنها به طورمشترك از لوازم آرايشي استفاده ميشود،مانند استفاده مشترك از پدهاي كرم پودرها; يا استفاده از حوله ها يا صابونهاي افراد ديگر يا حتي با دست دادن، باكتري  P.acnes  از فردي به فرد ديگر منتقل شده و باعث تبديل شدن مرحله كومدوني به مراحل التهابي ميشود.


همانگونه كه قبلا ذكر شد،علت ايجاد جوش(Acne) استعداد ژنتيكي فرد ميباشد. از سوي ديگر، نحوه مقابله سيستم ايمني فرد با P.acnes ، تعيين كننده نوع ضايعات التهابي و نيز تعيين كننده احتمال ايجاد اسكار( فرورفتگيها يا برجستگيهاي دائمي پوستي) پس از خوب شدن ضايعات خواهد بود. لازم به ذكر است كه اين نحوه مقابله سيستم ايمني با P.acnes  نيزدر هر فردي متفاوت بوده و جنبه ژنتيكي دارد، به اين معني كه در صورت دفاع شديد ايمني فرد در برابر اين باكتري، نه تنها  P.acnes  از بين رفته بلكه سلولهاي بيگناه! پوست اطراف نيز تخريب شده و در مراحل نهايي بهبود، يك فرورفتگي به جا خواهد ماند. حال اگر سيستم ايمني نسبت به اين ميكروب با مداراي بيشتري واكنش نشان دهد، احتمال ايجاد اسكار كمتر خواهد بود.
•  دربررسيهاي متعددي كه در كشورهاي مختلف انجام شده است، تاكنون هيچگونه ارتباط غذايي با جوش صورت يا بدن يافت نشده است گرچه شايد مصرف زياد غذاهاي دريايي را بتوان علت شيوع كمتر جوش صورت يا همان اكنه دربعضي از اقوام شرق دور دانست ولي در بررسيهاي مختلف، مصرف خوراكيهايي مانند كاكائو، شيرينيجات و نيز مصرف غذاها يا افزودنيهايي كه در فرهنگ سنتي ما گرمي ها ناميده ميشوند مانند خرما و فلفل و… رابطه اي با Acne  نداشته است.لذا عليرغم توصيه هاي مختلف غذايي كه در درمان جوش ميشود، هيچگونه محدوديت غذايي در اين خصوص تاثير اثبات شده اي ندارد ولي در صورت اصرار بيمار، معمولا گفته ميشود از آن خوراكي خاص، اجتناب نمايد گرچه اين كار تاثير درماني درپي نخواهد داشت. نكته مهم در اين خصوص تاثير تغييرات هورموني ماهيانه  در خانمهاست كه سبب تغيير در شدت جوش صورت شده و اين موضوع به طور ناخودآگاه با غذاهاي مصرف شده مرتبط دانسته ميشود.
• درمان جوش صورت با استفاده از روشهاي طب سنتي مانند گياهان دارويي و حجامت و…مقوله بحث برانگيزي است كه به دليل حساسيت موضوع از ورود به اين حيطه در اينجا خودداري مينمايم. در صورت لزوم ميتوانيد سوالات خود در اين مورد را در بخش پرسش و پاسخ مطرح نماييد.
• افزايش بيش از حد رطوبت پوست توسط روشهايي مانند بخور، استفاده از حوله خيس واستفاده از رطوبت پوست ميوه ها نه تنها سبب ايجاد بهبود آكنه نشده بلكه مي تواند بدليل تورم در مجراي خروج غدد چربي پوست، آكنه را تشديد نمايد. اما شست و شوي عادي پوست ايرادي ندارد.
• استفاده موضعي از شير، ماست، آبليمو و سركه و موارد مشابه ديگر نيز نه تنها باعث بهبود نشده و از خروج چربي جلوگيري مينمايد، بلكه به دليل وجود اسيد( در ماست، آبليمو و سركه) ميتواند سبب تحريك پوست شده و مشكلات ديگري ايجاد نمايد.
• استفاده از كرمهاي مرطوب كننده، مواد آرايشي و ضدآفتابهاي چرب نيز سبب انسداد مجراي خروج غدد چربي پوست شده و آكنه را تشديد مينمايد.
درمان
درمان هر مرحله از بيماري متفاوت بوده و برحسب شدت بيماري، شامل درمانهاي موضعي، خوراكي بهمراه موضعي، تزريق داخل ضايعه و… ميباشد.
درمان فرورفتگيهاي محل جوش نيز با استفاه از بعضي ليزرها امكانپذير بوده و غالبا با اثرات درماني مطلوب همراه است.